حسين قرچانلو
63
جغرافياى تاريخى كشورهاى اسلامى ( فارسى )
و به سمت جنوب در وسط غور جارى مىشود و كشتزارهاى دوطرف غور را كه عمدتا نيشكر هستند ، آبيارى مىكند و سرانجام به درياچهء بدبو ( منتنه ) مىريزد . « 1 » طبريه يا تيبرياس « 2 » شهرى در شمال شرقى اسرائيل ( فلسطين اشغالى ) بر ساحل غربى درياچهء طبريه يا درياى جليل و از مراكز كشاورزى است . هرودس آنتيپاس در سال 26 م آن را بنا نهاد و به افتخار امپراتور تيبريوس ، تيبرياس نام گرفت . پس از انهدام اورشليم ، تيبرياس از مراكز مهم يهود گرديد و مسيحيت پس از اينكه مذهب رسمى روم شد ، بتدريج در اين ناحيه نفوذ كرد . « 3 » دربارهء فتح اين شهر نوشتهاند كه شرحبيل بن حسنه ، طبريه را پس از چند روز محاصره به صلح گشود و مردمش را بر جان و مال و فرزندان و كليساها و منازلشان امان داد . . . و موضعى نيز براى مسجد مسلمانان كنار نهاده شد . در خلافت عمر ، مردم عهد خود را شكستند و جماعتى از روميان و غير ايشان نيز به آنان پيوستند . ابو عبيده فرمان داد تا عمرو عاص به جنگ ايشان رود . عمرو عاص با چهار هزار سپاهى روانهء شهر شد و آنجا را به صلحى همانند صلح شرحبيل فتح كرد . به روايتى بار دوم نيز شرحبيل آنجا را گشود . « 4 » به نوشتهء يعقوبى ، طبريه كرسى اردن است و در پايين كوهى ، بر كنار درياچهاى باشكوه كه نهر مشهور اردن از آن خارج مىشود ، واقع است . در طبريه چشمههاى آب گرمى است كه در تابستان و زمستان فوران دارد و نمىخشكد . آبهاى گرم به گرمابههاى شهر مىرود و مردم براى حمّامها نيازى به سوخت ندارند . مردم طبريه قومى از اشعريانند . « 5 » مقدسى وصف دلانگيزى از طبريه دارد و مىنويسد : طبريه قصبهء اردن و شهرستان درّهء كنعان است و در ميان كوه و درياچه ( جليل ) قرار گرفته است . از اينرو تنگ و در تابستان گرم و رنجزا ( وباخيز ) است . درازاى شهر يك فرسنگ و بىپهناست . بازارش از يك كوچه تا كوچهء ديگر است . گورستانش بر دامنهء كوه قرار دارد . هشت گرمابهء بدون سوخت دارد با چند دستشويى كه آبش گرم است .
--> ( 1 ) . معجم البلدان ؛ ج 1 ، ص 147 - 148 . ( 2 ) . Tiberias ( 3 ) . دايرة المعارف فارسى ؛ ج 2 ، ص 1615 . ( 4 ) . فتوح البلدان ؛ ص 168 - 169 . ( 5 ) . البلدان ؛ ص 107 .